นกแสก นักล่ายามราตรี

     นกแสก เมื่อเอ่ยชื่อนกชนิดขึ้นมา หลายคนก็จะนึกไปถึง ผี เพราะนกแสกเป็นนกที่หากินตอนกลางคืนและไม่ค่อยพบเจอบ่อยนัก ประกอบกับเสียงร้องที่ดังโหยหวน น่ากลัวในตอนกลางคืน รวมถึงสถานที่พบเห็นนกแสกบ่อยๆ ก็ที่วัดบริเวณเมรุเผาศพ ก็ยิ่งทำให้ความกลัวนกแสกเป็นทวีคูณ 
     ความจริงนกแสกก็เป็นนกที่น่ารัก ใบหน้ารูปหัวใจ สีสันก็สวยงามไม่แพ้นกชนิดอื่นและยังเป็นนกที่ช่วยเหลือเกษตรกรในการกำจัดหนูที่เป็นศัตรูสำคัญกัดกินพืชผลทำความเสียหายแก่เกษตรกรเป็นอันมาก นกแสกก็จะช่วยกำจัดหนูในบริเวณทุ่งนา สวนผลไม้ แปลงปาล์ม มันไม่ได้เป็นนกที่น่ากลัวแต่ประการใดเลย

     สำหรับภาพนี้เป็นลูกนกแสกที่ตกลงมาจากหลังคาวิหารวัดบ้านสบกก เชียงแสนและมาเกาะตรงซุ้มประตู ภาพนี้ถ่ายตอนเช้ามีแสงสว่าง นกมันจึงหลับตาไม่สู้แสงแดด 
     ผมเริ่มสนใจถ่ายภาพนกกลางคืน อย่างนกแสก แต่อุปกรณ์ประกอบการถ่ายรูปคือแฟลชมีราคาค่อนข้างแพงและไม่ได้ใช้บ่อย ใช้ไม่เป็น ลุงวิชาญนักดูนกรุ่นเดียวกันแนะนำไฟฉายแรงสูงมาใช้ถ่ายรูปนกกลางคืนและใช้ได้ดี สะดวก
 
     ผมถ่ายนกแสกครั้งแรกที่โพรงบนต้นไม้ค่อนข้างใหญ่กลางทุ่งนาและบริเวณนี้เป็น “หอผีเสื้อบ้าน” ของหมู่บ้านสันทราย หมู่ ๑ ตำบลทรายขาว อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย มีต้นไม้ใหญ่ขึ้นร่มครึ้มหลายต้น มีศาลเพียงตา หอผี มีรูปปั้นช้าง ม้า เป็นพาหนะของผีเสื้อบ้าน ปกติสถานที่แห่งนี้เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของหมู่บ้านที่เกือบทุกหมู่บ้านในภาคเหนือจะมีเพื่อการคุ้มครองหมู่บ้านและการขอพร บนบานสารกล่าวให้ได้มาซึ่งสิ่งที่ตนเองและครอบครัวปรารถนา เป็นสถานที่ที่สงบเงียบ เปล่าเปลี่ยว  
 
     ผมไปตอนเย็นใกล้ค่ำ บรรยากาศค่อนข้างสงบเงียบ ไม่มีผู้คนผ่านไป มา แสงเริ่มลดน้อยลง เริ่มมีการเคลื่อนไหวมาจากโพรงไม้ด้านบน นั่นไงนกแสกในโพรงไม้ ผมตื่นเต้นมาก เพราะเห็นนกแสกกลางวันแสกๆ ในยามนี้ ขนลุกซู่ นกแสกใบหน้าสีขาวนวล รูปหัวใจ น่ารักจริงๆ


     
     แสงเริ่มสลัว ค่ำมืดลง บรรยากาศสงบเงียบได้ยินเพียงแมลงเล็กๆ เขียด ร้องดังมาเป็นครั้งคราว นกแสกโผล่หัวอออกมาจากโพรง ผมฉายไฟส่องขึ้นไปยังปากโพรง มันสู้แสงไฟ ตากระทบแสงไฟ  เป็นสีแดงลุกวาว น่ากลัวและน่ารักครับ

     มันออกมาเกาะปากโพรงไม้ สวยงาม แต่ทำไมคนส่วนใหญ่จึงกลัวนกแสก มันสวยงามยิ่งกว่าความน่ากลัว


     หลังจากที่ประสบผลสำเร็จเป็นอย่างดีในการใช้ไฟฉายส่องถ่ายภาพนกกลางคืนแล้วผมไปเสาะหาถ่ายภาพนกแสกอีก คราวนี้ผมเลือกที่ “ดงหอ” หอผีเสื้อบ้าน บ้านป่ารวกเหนือ บริเวณนี้ก็มีหอผีและต้นไม้ใหญ่ร่มครึ้มเช่นกัน ตอนเย็น แม่บ้านใช้ลานร่มไม้เป็นสถานที่ออกกำลังกาย “รำวงย้อนยุค” เปิดเพลงเสียงดังพอสมควร แต่ตอนค่ำหลังจากแม่บ้านเลิกรำวงแล้ว นกแสกก็ออกมาจากโพรงไม้

     ผมชอบนกแสกเข้าแล้ว ตอนหัวค่ำก็จะได้ยินเสียงของมันบินผ่านบ้านออกไปหากิน ตอนเช้าตรู่มันกลับเข้าโพรงเพื่อหลับนอนก็ได้ยินเสียงของมัน
     เจ้าอาวาสวัดสันทราย หมู่ ๑ ตำบลทรายขาว อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย โทรศัพท์แจ้งให้ทราบว่ามีนกแสกมาปรากฏตัวที่วัดทุกคืน ผมก็รีบไปทันที มันเป็นลูกนกแสก มาเกาะอยู่บนซุ้มประตูวิหาร เป็นลูกนกที่ค่อนข้างเชื่อง ไม่ตื่นกลัวคน

     ทำไมนกแสกจึงชอบอยู่ที่วัด เพราะวัดเป็นสถานที่สงบเงียบ มีซอกหลืบหรือที่อยู่ของนกแสกเยอะไม่ว่าที่เมรุเผาศพ ใต้หลังคาวิหาร บนแท้งค์น้ำ ล้วนเป็นที่อย่างดีของนกแสก

     ลูกนกบ้างครั้งก็ถูกกลุ่มเพื่อนบีดตกจากรัง ลงมาอยู่บนพื้น บางครั้งก็ก็รอด บางทีก็กลายเป็นอาหารอันโอชะของแมวไป

     เจ้าอาวาสวัดแม่คาววังแจ้งว่ามีนกแสกกำลังเลี้ยงลูกที่วัดและขอให้ไปถ่ายรูป นกแสกที่วัดแม่คาววังมีหลายตัว มันอาศัยบนซอกหลืบของหลังคาวิหารและตอนเช้ามันจะถ่ายมูลออกมา ขี้นกแสกมีแต่ขนหนูนา แสดงว่าอาหารหลักของนกแสกก็คือหนูนาที่เป็นศัตรูตัวสำคัญของชาวนานั่นเอง 
     ตอนค่ำๆ มันจะพากันออกจากรังไปเกาะอยู่บนหลังคาวิหาร รูปร่างหน้าตาสวยงาม แต่บางครั้งก็น่ากลัว เสียงร้องระงมบนหลังคาวิหาร

     แม่นกได้หนูนามาฝากลูกๆ มันใช้เวลาออกไปหาอาหารไม่นานนัก ไม่เกิน ๑๕ นาทีก็ได้หนูนาตัวขนาดย่อมๆมาเลี้ยงลูกๆ

     มันเกาะที่หลังคาวิหารสองตัว น่ารักเวลาส่องไฟมันก็ไม่ตื่นกลัว กลับมองและส่ายหัวไป มา



     มาสมทบอีกตัว น่ารักจริงๆ เกาะทีเดียว ๓ ตัวและรออาหารจากแม่ของมัน



     เมื่อแม่นกไปล่าหนูมาได้ก็จะรีบนำมาให้ลูกทันที บางครั้งก็มีการแย่งกันกิน ตัวใหญ่ก็ได้เปรียบเพราะแข็งแรงกว่า แย่งอาหารได้ดีกว่าน้องๆ

     นกนักล่ายามราตรี อย่างนกแสกนี้นับว่ามีประโยชน์ต่อเกษตรกรไทยเป็นอย่างมากและควรให้ค่านิยมสำหรับนกแสกไปในทางบวกบ้าง ช่วยกันอนุรักษ์ รักษาไม่ล่าหรือทำลายที่อยู่ของมัน แล้วเกษตรกรไทยก็จะยิ้มได้ไม่ต้องมีศัตรู อย่างเช่นหนูมากัดทำลายผลผลิตทางการเกษตรอีกต่อไป